સપ્ટેમ્બરમાં ક્રેડિટ કાર્ડથી થતી ચૂકવણી 5.9 ટકા ઘટી 2.04 લાખ કરોડ થઈ

દેશમાં સપ્ટેમ્બરમાં ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા થતો ખર્ચ વાર્ષિક ધોરણે 5.9 ટકા ઘટીને ₹2.04 લાખ કરોડ થયો છે, જેનું મુખ્ય કારણ ગયા વર્ષનો ઊંચો આધાર (high base) છે. ફેબ્રુઆરી 2021 પછીનો આ પ્રથમ વાર્ષિક ઘટાડો છે. વિશ્લેષકોના મતે, સપ્ટેમ્બર 2025માં ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસીસ ટેક્સ (GST) દરોમાં ઘટાડો અને તહેવારોને લગતી ખરીદી વહેલી શરૂ થવાને કારણે ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો.

વિશ્લેષકોએ જણાવ્યું હતું કે, આ વર્ષે તહેવારોનું વેચાણ ઓક્ટોબરમાં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે અને તે દરમિયાન ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. આ વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં, ઓનલાઇન કાર્ડ ખર્ચ વાર્ષિક ધોરણે 12.5 ટકા ઘટીને ₹1.26 લાખ કરોડ થયો છે, જે અગાઉ ₹1.44 લાખ કરોડ હતો. જોકે, 'પોઇન્ટ-ઓફ-સેલ' (દુકાનો કે વેપારી સ્થળોએ કાર્ડ દ્વારા થતો) ખર્ચ વાર્ષિક ધોરણે 7.18 ટકા વધીને ₹72,543.89 કરોડથી ₹77,751.47 કરોડ થયો છે.

સપ્ટેમ્બર 2025ના અંતમાં GST કાઉન્સિલે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કર દરોને તર્કસંગત બનાવવાની (રેટ રેશનલાઇઝેશન) જાહેરાત કરી હતી. આ સમયગાળો તહેવારોની મોસમ સાથે સુસંગત હોવાથી, માસિક ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ વધીને ₹2.17 લાખ કરોડ સુધી પહોંચ્યો હતો, જે અત્યાર સુધીના સૌથી ઉચ્ચ સ્તરોમાંનું એક છે. આ ખર્ચ સપ્ટેમ્બર 2024ની સરખામણીમાં લગભગ 23 ટકા અને ઓગસ્ટ 2025ની સરખામણીમાં 13.3 ટકા વધારે હતો.

'કેરએજ' (CareEdge) ના વિશ્લેષકોએ તેમના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, "આ વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ વાર્ષિક ધોરણે 5.9 ટકા ઘટીને ₹2.04 લાખ કરોડ થયો છે, જે ફેબ્રુઆરી 2021 પછીનો પ્રથમ ઘટાડો છે. તેનું મુખ્ય કારણ ગયા વર્ષનો ઊંચો આધાર છે. સપ્ટેમ્બર 2025માં, GST દરોમાં ઘટાડો અમલમાં આવ્યા બાદ અને મહિનાના છેલ્લા સપ્તાહમાં તહેવારોનું ઓનલાઇન વેચાણ શરૂ થવાથી, ઓગસ્ટની સરખામણીમાં ખર્ચમાં 13.3 ટકાનો ઉછાળો આવ્યો હતો. આ વર્ષે તહેવારોનું વેચાણ ઓક્ટોબરમાં શરૂ થાય છે."

સૌથી મોટી ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરનાર સંસ્થા, HDFC બેંકે તેના કાર્ડ્સ દ્વારા થતા ખર્ચમાં વાર્ષિક ધોરણે (Y-o-Y) 7.52 ટકા અને માસિક ધોરણે (M-o-M) 6.22 ટકાનો વધારો નોંધાવ્યો છે, જે હવે ₹65,139.72 કરોડ પર પહોંચ્યો છે. સૌથી મોટી સ્વતંત્ર (સ્ટેન્ડઅલોન) ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરનાર સંસ્થા, SBI કાર્ડના કિસ્સામાં ખર્ચ વાર્ષિક ધોરણે 14.09 ટકા અને માસિક ધોરણે લગભગ 1.2 ટકા ઘટીને ₹34,895 કરોડ થયો છે.

ICICI બેંકે તેના કાર્ડ્સ દ્વારા થતા ખર્ચમાં વાર્ષિક ધોરણે 26.26 ટકા અને માસિક ધોરણે 4.4 ટકાનો ઘટાડો નોંધાવ્યો છે, જે ઘટીને ₹30,911.48 કરોડ થયો છે. અન્ય એક અગ્રણી ખાનગી ક્ષેત્રની બેંક, એક્સિસ બેંક (Axis Bank) ના કિસ્સામાં ખર્ચ વાર્ષિક ધોરણે 11 ટકા ઘટ્યો છે, પરંતુ માસિક ધોરણે તેમાં 1.95 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે અને તે ₹23,148.67 કરોડ પર પહોંચ્યો છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે તહેવારોની મોસમ વેગ પકડતી હોવાથી ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા થતા ખર્ચમાં વધારો જોવા મળશે.

IDBI કેપિટલના વિશ્લેષકોએ તેમના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, "નવા કાર્ડ્સ ઉમેરવાની ગતિમાં વધારો અને પ્રચલિત (active) કાર્ડ્સની સંખ્યામાં સતત વૃદ્ધિ એ દર્શાવે છે કે ક્રેડિટ કાર્ડનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે. આ વર્ષે તહેવારોની મોસમ થોડી મોડી આવતી હોવાથી, અમને અપેક્ષા છે કે તહેવારોને લગતા ખર્ચનો મોટો હિસ્સો ઓક્ટોબર મહિનામાં જોવા મળશે."

સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પ્રચલિત (active) ક્રેડિટ કાર્ડ્સની સંખ્યા વધીને 12.53 કરોડ થઈ ગઈ છે, કારણ કે અગ્રણી કાર્ડ જારી કરનારી સંસ્થાઓએ તહેવારોની મોસમ પહેલાં નવા કાર્ડ્સ ઉમેર્યા છે. HDFC બેંકે આ મહિના દરમિયાન 2,80,353 નવા કાર્ડ્સ ઉમેર્યા, જેનાથી તેમની કુલ સંખ્યા 2.73 કરોડ થઈ ગઈ છે. ICICI બેંકે 29,621 નવા કાર્ડ્સ ઉમેરીને કુલ સંખ્યા 1.98 કરોડ સુધી પહોંચાડી છે, જ્યારે SBI કાર્ડે 2,08,026 નવા કાર્ડ્સ ઉમેરીને કુલ સંખ્યા 2.31 કરોડ કરી છે. એક્સિસ બેંકે 2,59,525 નવા કાર્ડ્સ ઉમેર્યા છે, જેનાથી તેમની કુલ સંખ્યા 1.65 કરોડ થઈ છે. ઉમેરવામાં આવેલા કાર્ડની સંખ્યામાં વાર્ષિક ધોરણે (Y-o-Y) 10.5 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે, જે નવેમ્બર 2024 પછી માસિક ધોરણે કાર્ડ ઉમેરવાની પ્રક્રિયામાં સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

Watch onYouTube