સરકારી શિષ્યવૃત્તિ 2026: BSc અને MSc ના વિદ્યાર્થીઓને વાર્ષિક ₹60,000 મળશે, જાણો નવા નિયમો

INSPIRE Scholarship: વિજ્ઞાન અને સંશોધન ક્ષેત્રે પોતાની કારકિર્દી બનાવવા માંગતા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે એક ખૂબ જ રાહતરૂપ અને ખુશીના સમાચાર છે. ભારત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ (DST) દ્વારા પૂરા બે વર્ષના લાંબા અંતરાલ પછી ફરી એકવાર પ્રતિષ્ઠિત 'INSPIRE-SHE' (ઇનોવેશન ઇન સાયન્સ પર્સ્યુટ ફોર ઇન્સ્પાયર્ડ રિસર્ચ - સ્કોલરશિપ ફોર હાયર એજ્યુકેશન) શિષ્યવૃત્તિ માટેની અરજી પ્રક્રિયા ખુલ્લી મૂકવામાં આવી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ હોશિયાર વિદ્યાર્થીઓને કુદરતી અને મૂળભૂત વિજ્ઞાનમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ કરવા અને ભવિષ્યમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન તરફ વળવા માટે મોટું આર્થિક પીઠબળ પૂરું પાડવાનો છે. છેલ્લા બે વર્ષથી આ શિષ્યવૃત્તિ સ્થગિત હોવાથી ઘણા પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ સહાયથી વંચિત રહી ગયા હતા, પરંતુ હવે ફરી પ્રક્રિયા શરૂ થતાં 2025 માં ધોરણ 12 પાસ કરનાર વિદ્યાર્થીઓ માટે એક સોનેરી તક ઊભી થઈ છે.

વિદ્યાર્થીઓને કેટલી આર્થિક સહાય મળશે?

આ યોજના હેઠળ સમગ્ર દેશમાંથી કુલ 12,000 વિદ્યાર્થીઓની મેરિટના આધારે પસંદગી કરવામાં આવશે. પસંદગી પામનાર વિદ્યાર્થીઓને દર મહિને 5,000 રૂપિયા લેખે વાર્ષિક 60,000 રૂપિયાની આર્થિક સહાય સળંગ 5 વર્ષ સુધી આપવામાં આવશે. જોકે, આ વખતે સરકારે શિષ્યવૃત્તિની ફાળવણી અને માર્ગદર્શન ગ્રાન્ટ (મેન્ટરશિપ ગ્રાન્ટ) ના નિયમોમાં કેટલાક મહત્ત્વના ફેરફારો કર્યા છે.

નવા આર્થિક માળખા મુજબ, હવે પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન એક વિદ્યાર્થીને મહત્તમ 3.40 લાખ રૂપિયાની આર્થિક સહાય મળવાપાત્ર રહેશે. અગાઉ સંશોધન કાર્ય માટે દર વર્ષે અપાતી માર્ગદર્શન ગ્રાન્ટ હવે માત્ર અભ્યાસક્રમના ત્રીજા અને ચોથા વર્ષમાં જ વાર્ષિક 20,000 રૂપિયાના દરે આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, શિષ્યવૃત્તિ ચાલુ રાખવાના નિયમો વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી નિયત શૈક્ષણિક લાયકાત જાળવી ન રાખે અથવા પરીક્ષામાં નાપાસ થાય, તો તેના અભ્યાસના બાકીના સમયગાળા માટે આ શિષ્યવૃત્તિ કાયમ માટે રદ કરવામાં આવશે.

અરજી માટેની લાયકાત અને પસંદગી પ્રક્રિયા

આ શિષ્યવૃત્તિનો લાભ લેવા માંગતા વિદ્યાર્થીઓએ નીચે મુજબના માપદંડો પૂર્ણ કરવા અનિવાર્ય છે:

ઉંમર અને અભ્યાસ: અરજદાર વિદ્યાર્થીની ઉંમર 17 થી 22 વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ અને તેણે ફરજિયાતપણે વર્ષ 2025 માં ધોરણ 12 ની પરીક્ષા પાસ કરેલી હોવી જોઈએ.

માન્ય અભ્યાસક્રમ: વિદ્યાર્થીએ દેશની કોઈ પણ માન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થામાં કુદરતી અથવા મૂળભૂત વિજ્ઞાનના અંડરગ્રેજ્યુએટ (UG) અથવા ઇન્ટિગ્રેટેડ પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ (PG) અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ લીધેલો હોવો જોઈએ. પાત્ર અભ્યાસક્રમોમાં BSc, BS, ઇન્ટિગ્રેટેડ MSc અને ઇન્ટિગ્રેટેડ MS નો સમાવેશ થાય છે.

પસંદગીમાં પ્રાથમિકતા: સુધારેલી માર્ગદર્શિકા મુજબ પસંદગી માટે એક પ્રાથમિકતા ક્રમ નક્કી કરાયો છે. જેમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ MSc અથવા BS-MS પ્રોગ્રામમાં પ્રવેશ મેળવનાર અને પોતાના સંબંધિત બોર્ડમાં ટોચના 1% માં આવતા વિદ્યાર્થીઓને સૌથી પહેલી પ્રાથમિકતા અપાશે. ત્યારબાદ JEE Main, JEE Advanced અથવા NEET ની પરીક્ષામાં ટોપ 10,000 માં સ્થાન મેળવનાર, NTSE કે JBNSTS જેવી પ્રતિભા શોધ પરીક્ષા પાસ કરનાર અથવા ઇન્ટરનેશનલ ઓલિમ્પિયાડમાં મેડલ જીતનાર વિદ્યાર્થીઓને પસંદગીમાં તક મળશે. અંતે, રેગ્યુલર BSc કે BS પ્રોગ્રામમાં જોડાયેલા બોર્ડના ટોચના 1% વિદ્યાર્થીઓનો વિચાર કરવામાં આવશે.

ઓનલાઈન અરજી કઈ રીતે કરવી?

જે વિદ્યાર્થીઓ ઉપરોક્ત લાયકાત ધરાવે છે તેમણે પોતાની અરજી સત્તાવાર વેબસાઇટ online-inspire.gov.in પર જઈને ઓનલાઈન કરવાની રહેશે. પોર્ટલ પર જઈને 'INSPIRE-SHE' અરજી વિભાગમાં નવું રજીસ્ટ્રેશન કરી, અરજી ફોર્મમાં શૈક્ષણિક અને વ્યક્તિગત માહિતી કાળજીપૂર્વક ભરવાની રહેશે. ત્યારબાદ જરૂરી તમામ પ્રમાણપત્રો અપલોડ કરી ફોર્મ સબમિટ કરવાનું રહેશે. ભવિષ્યના સંદર્ભ માટે ભરેલા ફોર્મની એક નકલ સાચવી રાખવી હિતાવહ છે. અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ 7 ડિસેમ્બર 2026 છે. વિદ્યાર્થીઓને ખાસ સલાહ છે કે અરજી કરતા પહેલા વેબસાઈટ પર આપેલી સુધારેલી માર્ગદર્શિકા અને નિયમોનો એકવાર સંપૂર્ણ અભ્યાસ અવશ્ય કરી લે.

આ પણ જુઓ

Watch onYouTube