ચોખાના વધતા ભાવને કાબૂમાં લેવા કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય : દેશભરના વેપારીઓએ સ્ટોકની વિગતો જાહેર કરવી પડશે

અલ નીનોની સંભવિત અસર અને નબળા ચોમાસાને કારણે ચોખાના ભાવમાં થઈ રહેલા વધારા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે બજારમાં પુરવઠો જાળવવા અને સંગ્રહખોરી અટકાવવા મોટો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે દેશભરના વેપારીઓ, રિટેલરો, હોલસેલરો, પ્રોસેસરો અને રાઇસ મિલરોને ચોખા તથા ડાંગરના સ્ટોકની વિગતો જાહેર કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત દક્ષિણ ભારતનાં પાંચ રાજ્યોમાં ચોખા અને ડાંગર પર સ્ટોક લિમિટ લાગુ કરવાની મંજૂરી પણ આપવામાં આવી છે. આ મર્યાદા 31 જાન્યુઆરી, 2027 સુધી અમલમાં રહેશે.

કેન્દ્ર સરકારના નવા આદેશ અનુસાર દેશનાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ચોખાના વેપાર સાથે સંકળાયેલી સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનના વ્યવસાયકારોએ પોતાના સ્ટોકની વિગતો જાહેર કરવાની રહેશે. આ માટે છ કેટેગરી નક્કી કરવામાં આવી છે, જેમાં બાસમતી, નોન-બાસમતી પ્રીમિયમ, નોન-બાસમતી, ઉકેડા ચોખા, ટુકડા ચોખા અને ડાંગરનો સમાવેશ થાય છે.

દક્ષિણ ભારતનાં પાંચ રાજ્યોમાં સ્ટોક લિમિટ

ચોખાના ભાવમાં વધારો અને સંભવિત સંગ્રહખોરીને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણા સરકારોને ચોખા તથા ડાંગર પર સ્ટોક લિમિટ લાગુ કરવાની સંમતિ આપી છે. આ પગલાથી બજારમાં કૃત્રિમ અછત ઊભી થતી અટકશે અને ગ્રાહકોને વાજબી ભાવે ચોખા મળી રહે તેવી સરકારની અપેક્ષા છે.

ઇ-ઓક્શનથી ચોખાના વેચાણનો લક્ષ્યાંક બમણો

બજારમાં ચોખાનો પુરવઠો વધારવા માટે સરકારે 2026-27 દરમિયાન ઇ-ઓક્શન મારફતે ખુલ્લા બજારમાં ચોખાના વેચાણનો લક્ષ્યાંક 25 લાખ ટનથી વધારીને 50 લાખ ટન કર્યો છે. એટલે કે અગાઉના લક્ષ્યાંકની સરખામણીએ વેચાણ બમણું કરવામાં આવ્યું છે.

આ ઉપરાંત નાફેડ, એનસીસીએફ અને કેન્દ્રીય ભંડાર જેવી સરકારી એજન્સીઓને 'ભારત રાઇસ' બ્રાન્ડ હેઠળ બજારમાં ચોખાનું વેચાણ કરવા વધારાનો જથ્થો ફાળવવામાં આવશે. દક્ષિણ ભારતનાં રાજ્યોમાં ચોખાનું વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ જરૂરી વિતરણ ચેનલોનો ઉપયોગ કરવાની સૂચના પણ આપવામાં આવી છે.

નોન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ પર નિયંત્રણની શક્યતા

કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય અંગે અનાજ અને કઠોળના દલાલ તથા માર્કેટ એનાલિસ્ટ દેવેન્દ્ર વોરાએ જણાવ્યું હતું કે હાલ સરકારની નીતિ 'ફૂડ ફર્સ્ટ અને ફ્યુઅલ સેકન્ડ'ની છે. અલ નીનોની અસરને કારણે દક્ષિણ ભારતનાં રાજ્યોમાં ઓછા પાકની સંભાવના અને કોલમ જેવી ચોખાની વેરાયટીઓના ઊંચા ભાવને જોતાં સરકારે આ નિર્ણય લેવો પડ્યો છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સરકારે થોડું મોડું કર્યું હોવા છતાં હવે સક્રિય પગલાં લીધાં છે. આગામી દિવસોમાં નોન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ પર પણ નિયંત્રણો લાદવામાં આવે તેવી બજારમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે.

ગ્રાહકોને ભાવવધારાથી રાહત આપવાનો પ્રયાસ

ચોખાના ભાવમાં સતત વધારો થવાની સંભાવના વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારના આ પગલાંનો મુખ્ય હેતુ બજારમાં પૂરતો પુરવઠો જાળવવાનો, સંગ્રહખોરી અટકાવવાનો અને ભાવવધારા પર અંકુશ મૂકવાનો છે. સ્ટોકની વિગતો જાહેર કરાવવાથી બજારમાં ઉપલબ્ધ જથ્થાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે, જ્યારે ઇ-ઓક્શન અને ભારત રાઇસના વધારાના વેચાણથી પુરવઠો વધારવામાં મદદ મળશે.

આ પણ જૂઓ

Watch onYouTube